YENİ Parti Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül, Aydın’da birtakım adli soruşturmalarda ifadeye çağrılan gazetecilerin cep telefonlarına ve dijital materyallerine el konulmasına tepki gösterdi. Bülbül, gazetecilik mesleğini icra eden kişilerin telefon ve dijital materyallerine el konulmasının haberleşme hürriyetini ve mesleki faaliyeti engellediğini savunarak, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.
Aydın’da gazeteciler Yeliz Ayaz, Emin Aydın, Metin Can, Yalçın Yıldırım, Haldun Haşmet Aysan, Altan Kemerci, Ali Kaya, Ufuk Baksi, Cem Ulucan, Vedat Karaca, Durmuş Tuna, İslam Keles, Mehmet Aydın, Yeşim Ülker ve İrem Delice’nin ifade vermek veya bilgilerine başvurulmak üzere gittikleri adliye ya da kolluk birimlerinde cep telefonlarına ya da dijital materyallerine el konuldu. YENİ Parti Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül, gazetecilerin cep telefonu ve dijital materyallerine el konulmasını Meclis gündemine taşıdı. Bülbül, konuya ilişkin Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi. Bülbül’ün önergesinde şu ifadeler kullanıldı:
“Cihazların iade edilmesi yasal zorunluluktur”
“Anayasa’nın 22. maddesi ile güvence altına alınan haberleşme hürriyeti ve 28. maddesinde düzenlenen basın hürriyeti, demokratik bir hukuk devletinin temel sütunlarındandır. Hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkı çerçevesinde, adli soruşturmalar yürütülürken Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine ve ölçülülük ilkesine titizlikle uyulması esastır. CMK’nın 127 ve devamı maddelerinde düzenlenen el koyma işlemi ile 134. maddesinde özel olarak yer verilen ‘Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma’ tedbiri, temel hak ve özgürlüklere doğrudan müdahale niteliği taşıyan koruma tedbirleridir. CMK m. 134/2 açıkça; şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar kütüklerine el koyma işleminin, ancak verilerin kopyasının çıkarılmasının imkansızlığı veya sistemdeki verilerin yok edilme tehlikesinin bulunması halinde uygulanabileceğini emretmektedir. Ayrıca, kopyalama işleminin tamamlanması ve cihazlardaki yedeklerin çıkarılmasının ardından, yedekleme yapılan cihazların ilgilisine gecikmeksizin iade edilmesi yasal bir zorunluluktur.
“Cihazlar uzun süredir iade edilmiyor”
Buna karşın, son dönemde yerel basında görev yapan gazeteciler ve basın mensupları hakkında yürütülen birtakım adli soruşturmalarda, ifadelerine başvurulmak veya bilgisine başvurulmak üzere adliyeye yahut kolluk birimlerine davet edilen kişilerin cep telefonlarına ve dijital materyallerine el konulduğu, kopyalama ve inceleme süreçleri uzatılarak söz konusu cihazların uzun süre iade edilmediği yönünde ciddi iddialar ve şikayetler kamuoyuna yansımaktadır.
“Basın özgürlüğüne yönelik bir baskıdır”
Gazetecilik mesleğini icra eden kişilerin telefon ve dijital materyallerine uzun süreli el konulması, hem haberleşme hürriyetini ve mesleki faaliyetlerini engellemekte hem de basın özgürlüğü üzerinde caydırıcı bir baskı oluşturmaktadır. Bu çerçevede, söz konusu koruma tedbirlerinin kanuni sınırlar ve ölçülülük ilkesi dahilinde uygulanıp uygulanmadığının denetlenmesi ile kamuoyunun aydınlatılması gerekliliği doğmuştur.”
Cihazların iade edilmeme gerekçesi nedir?”
Bülbül, Bakan Gürlek’in yanıtlaması istemiyle verdiği önergede şu soruları yöneltti:
“1. Son dönemde yürütülen adli soruşturmalar kapsamında, kolluk kuvvetlerince ifadeye veya bilgi almaya davet edilip dijital materyallerine (cep telefonu, bilgisayar vb.) el konulan toplam kaç basın mensubu bulunmaktadır?
2 Söz konusu el koyma işlemlerinde Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesinde öngörülen ‘kopyalama yapıldıktan sonra cihazların derhal iade edilmesi’ kuralı uygulanmakta mıdır? Cihazların ilgililere makul sürede iade edilmeme gerekçesi nedir?
3. Bu konuda bakanlığınıza ulaşmış bir şikayet var mıdır? Şayet bu yönde şikayetler mevcut ise ne tür bir işlem yapılmıştır? Hiçbir işlem yapılmamış ise gerekçesi nedir?
“İncelemelerin makul süreyi aşacak şekilde uzamasının gerekçesi nedir”
4. El konulan cep telefonlarının ve dijital materyallerin inceleme ve iade sürelerine ilişkin Adalet Bakanlığı veya Cumhuriyet Başsavcılıkları nezdinde tanımlanmış standart bir azami süre bulunmakta mıdır? İncelemelerin makul süreyi aşacak şekilde uzamasının gerekçeleri nelerdir?
5. Basın mensuplarının mesleki haberleşme araçlarına el konulmasının, Anayasa ile güvence altına alınan basın özgürlüğü ve haberleşme hürriyeti üzerindeki olumsuz etkilerini önlemeye yönelik Bakanlığınızca yürütülen veya planlanan bir denetim ya da mevzuat çalışması var mıdır?”